Ինչպես վարվել աուտիզմով երեխաների հուզական պոռթկումների և հիստերիաների հետ

Աուտիզմով երեխաների մեծամասնությունն ագրեսիվ չեն, սակայն, հայտնվելով իրենց համար դժվարին իրավիճակում, պարզապես հիստերիայի մեջ են ընկնում: Ընդ որում՝ անում են միայն այն պարզ պատճառով, որ այլ կերպ չեն կարողանում դրսևորել դժգոհությունն իրենց համար տհաճ երևույթների հանդեպ: Երեխաները տարբեր կերպ են դրսևորում իրենց հուզական պոռթկումները (բացականչություններով, լացով, ականջները ձեռքերով փակելով, ինքն իրեն վնասելով կամ էլ ագրեսիվ վարքագիծ ցուցադրելով): Ընդ որում՝ այս երևույթը կարող է նկատվել ոչ միայն աուտիզմով երեխաների, այլ նաև մյուսների մոտ: Ուստի կարևոր է, որպեսզի ծնողը կարողանա հմտորեն շտկել ստեղծված իրավիճակը և ինչքան շուտ, այնքան ավելի լավ և՛ երեխայի, և՛ ծնողների համար: Ստորև կներկայացվեն մի քանի մեթոդներ, որոնց շնորհիվ դուք կկարողանաք ոչ միայն նվազեցնել նման երևույթների դրսևորման քանակը, այլ նաև՝ սովորեցնել երեխային ինքնակառավարման հմտություններ:

Առաջին հերթին փորձեք հասկանալ տվյալ վարքագծի դրսևորման պատճառները:
Հուզական պոռթկումները սկսվում են միայն այն ժամանակ, երբ երեխան այլևս չի կարողանում տանել այն սթրեսային իրավիճակը, որը երկար ժամանակ է, ինչ նրան ճնշում է: Հիշեք, որ նրանք հիստերիայի մեջ չեն ընկնում այն պատճառով, որ դա նրանց դուր է գալիս, այլ այն, որ ինչ-որ բան սթրեսի առաջացման պատճառ է հանդիսացել:
Սթրեսի համար հնարավոր պատճառներն են.
Բարկություն՝ սեփական ցանկությունների բացատրման անկարողության հետևանքով: Ինքներդ պատկերացրեք, թե որքան տհաճ է, երբ երեխան ինչ-որ բան պետք է բացատրի, իսկ նա չի կարողանում արտահայտվել բառերով կամ հասկանալի նախադասություններով: Այն առաջացնում է հուսահատության զգացում և կարող է նյարդայնացնել երեխային:

Զգայական գերծանրաբեռնում:
Աուտիզմով երեխաները կարող են նյարդայնանալ սենյակում չափից ավել խթանիչների, գրգիռների առկայությունից: Ուժեղ լույսը կամ բարձր ձայնը ստեղծում են անհարմարություն և բարկացնում նրանց: Այն կարող է անգամ առաջացնել նյարդային պոռթկումներ (որը նման է հիստերիայի, ընդ որում երեխան չի կարողանում ինքակառավարվել) կամ մեկուսացում (այս դեպքում երեխան
դադարում է արձագանքել շուրջը կատարվող երևույթներին):
Ոչինչ չանելու ցանկություն: Երբ երեխային ստիպում են կատարել իր համար անցանկալին, նա կարող է հունից դուրս գալ:
Վերջին միջոցը: Եթե երեխան չի հավատում, որ իր ցանկությանը կարող է հասնել խոսքի կամ հաղորդակցման այլընտրանքային միջոցներով, ապա նա կարող է դրսևորել բացասական վարքագիծ, հուսալով, որ դա հասկացված լինելու միակ միջոցն է:

Երեխայի համար տանը հարմարավետ միջավայր ստեղծեք
Քանի որ հուզական պոռթկումները տեղի են ունենում սթրեսի արդյունքում, ապա տանը ստեղծված հարմարավետ միջավայրը կնվազեցնի դրանց առաջացման հավանականությունը:
• Երեխայի մոտ ստաբիլության զգացողության համար, հետևեք նախօրոք կազմված օրակարգին: Եթե այն մատուցվի նկարների միջոցով, երեխայի համար ավելի հեշտ կլինի ընկալել այն:
• Եթե օրակարգում փոփոխություններ պետք է լինեն, ապա նախօրոք նախապատրաստեք դրան: Բացատրեք, թե ինչու՞ տեղի ունեցան այդ փոփոխությունները: Այդպես երեխան կիմանա, թե ինչ է սպասվում իրեն և կընդունի տեղի ունեցող փոփոխությունները:
• Հնարավորության դեպքում խոսափեք սթրեսային իրավիճակներից:

Սովորեցրեք ինքնուրույն հաղթահարել սթրեսային իրավիճակները
Աուտիզմով երեխաները հաճախ չեն իմանում, թե ինչպես վարվեն իրենց հույզերի հետ: Նրանք ձեր օգնության կարիքն ունեն: Միասին մշակեք սթրեսային իրավիճակների հաղթահարման տարբերակներ: Երեխային սովորեցրեք, թե ինչպես նա կարող է զգուշացնել այն ամենի մասին, որը նրան անհանգստացնում է: Սովորեցրեք՝ ինքնուրույն հաղթահարել սեփական պոռթկումները՝ խորը շունչ քաշելու վարժությունների, հաշվելու, ժամանակավոր տվյալ վայրից հեռանալու միջոցով: Հարմար միաջավայր ստեղծեք երեխայի համար, որտեղ չեն լինի լրացուցիչ զգայական գրգիռներ (հոտ, լուսավորում, ձայներ և այլն) որտեղ երեխան կկարողանա հանգստանալ:

Անտեսեք հիստերիան

Սա ավելի արդյունավետ մեթոդ է, քան երեխային սպառնալը կամ բարկանալը: Դա կսովորեցնի
երեխային, որ նման պահելաձևի միջոցով ուշադրություն չի կարողանա գրավել: Կարևոր է, որ նա հասկանա հետևյալ գաղափարը. «Ես չեմ հասկանում, թե ինչը քեզ դուր չի գալիս, երբ դու բղավում ես: Երբ հանգստանաս և կարգին բացատրես, թե ինչ է պատահել, ես հաճույքով կլսեմ և կօգնեմ քեզ»:

Եղեք հանգիստ և համբերատար

Երբեք մի սպառնացեք երեխային և մի բարձրացրեք ձեր ձայնը: Ցուցադրեք այն պահելաձևը, վարքը, որը ինքներդ կցանկանայիք տեսնել երեխայի մոտ: Երեխան միշտ կրկնօրինակում է վարքային մոդելները:

Առաջարկեք ձեր օգնությունը

Ցույց տվեք երեխային, որ հուսահատությունը կամ զգայական գերծանրաբեռնվածությունը ստիպված չի լինելու միայնակ հաղթահարել: Եթե երեխան բարկանում է անկողինը հավաքելու համար, ապա նրան առաջարկեք այդ ամենը միասին անել: Իսկ այն դեպքում, երբ երեխան հրաժարվում է անկողինը հավաքել, մանր մոտորիկայի թույլ զարգացվածության պատճառով, ապա մի ստիպեք նրան:

Խրախուսեք երեխային

Արդյունավետ կլինի, որ երեխային խրախուսեք այն բանի համար, որ նա կատարել է առաջադրանքը կամ հաղթահարել է նյարդայնացնող իրավիճակը: Օրինակ, ձեր երեխան վախենում է գնալ բժշկի մոտ, սակայն սիրում է հավաքել մեքենաների մոդելներ: Ասացեք երեխային, որ բժշկի մոտ գնալուց հետո միասին մեքենաներ կհավաքեք: Սրա շնորհիվ երեխան կարող է հաղթահարել տհաճ իրավիճակը:

 

Պատրաստեց՝ Նարին Մուրադյանը
(«TMM-Սովորեցրու ինձ ավելին- ուսուցման
և զարգացման կենտրոն»-ի էրգոթերապիստ)

Կիսվել Share on Facebook43Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on VKEmail this to someone

| 

2 մեկնաբանություն

Մեկնաբանել
  1. Barev dzez . Inchpes kareli e tarberakel te erexayi mot inch iravichak e. Ete na shrjapatox erexaneric tarbervum e miayn antarberutyamb. Xosq@ 2.5 tarekan erexayi masin e vor@ vor der chi xosum.
    25/07/2017 Reply
  2. Կասեք, թե կոնկրետ ինչի հանդեպ է անտարբեր` երեխաների, ասված խոսքի, շուրջը կատարվող ամեն ինչի, խաղալիքների..
    10/08/2017 Reply

Մեկնաբանել

Գրեք պակասող թիվը Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.